Từ ngày 01/7/2025, chính sách xử lý đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy tại Việt Nam đã có sự thay đổi quan trọng chính thức bổ sung tội danh “Tội sử dụng trái phép chất ma túy” vào Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) theo quy định của Luật số 86/2025/QH15. Quy định mới đánh dấu bước chuyển từ việc chủ yếu xử lý hành chính sang áp dụng chế tài hình sự đối với một số trường hợp sử dụng ma túy, qua đó tăng cường tính răn đe, phòng ngừa và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trong tình hình hiện nay.
1. Quy định của pháp luật trước ngày 01/7/2025 về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy
Trước ngày 01/7/2025, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) chỉ quy định các tội phạm về ma túy tại Chương XX như: tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248), tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249), tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)… mà chưa ghi nhận hành vi sử dụng trái phép chất ma túy là một tội danh độc lập.
Theo đó, người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy chủ yếu bị xử lý bằng biện pháp hành chính, bao gồm cảnh cáo hoặc phạt tiền, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; đối với người nước ngoài vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức trục xuất theo quy định của pháp luật Việt Nam.
2. Quy định mới từ ngày 01/7/2025 về tội sử dụng trái phép chất ma túy
Từ ngày 01/7/2025, chính sách hình sự đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đã có sự thay đổi quan trọng. Theo Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, khoản 20 Điều 1 của Luật đã bổ sung Điều 256a vào Bộ luật Hình sự năm 2015, quy định Tội sử dụng trái phép chất ma túy, như sau:
“Điều 256a. Tội sử dụng trái phép chất ma túy
1. Người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:
a) Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
b) Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
c) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
d) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
2. Tái phạm về tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.”
3. Sự thay đổi trong chính sách hình sự đối với người sử dụng ma túy
Việc bổ sung tội danh mới cho thấy sự chuyển biến trong chính sách hình sự của Nhà nước, từ cơ chế xử lý chủ yếu bằng biện pháp hành chính sang tăng cường áp dụng chế tài hình sự đối với nhóm đối tượng có nguy cơ tái nghiện cao hoặc không chấp hành các biện pháp quản lý cai nghiện.
Quy định mới không hình sự hóa toàn bộ hành vi sử dụng ma túy, mà chỉ áp dụng đối với những trường hợp đã được quản lý, giáo dục, hỗ trợ cai nghiện nhưng vẫn tiếp tục vi phạm, qua đó bảo đảm tính phân hóa trách nhiệm hình sự và phù hợp với nguyên tắc nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam.
4. Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải bổ sung tội danh mới
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy tình hình nghiện và sử dụng trái phép chất ma túy đang diễn biến ngày càng phức tạp, số lượng người nghiện có xu hướng gia tăng, gây áp lực lớn đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
Nghiện ma túy là một trong những nguyên nhân làm phát sinh nhiều loại tội phạm khác như trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản hoặc cướp giật tài sản nhằm có tiền phục vụ việc sử dụng ma túy. Đáng chú ý, tình trạng người sử dụng ma túy mất kiểm soát hành vi dẫn đến thực hiện các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm tính mạng, sức khỏe và danh dự của người khác đang có xu hướng gia tăng.
5. Ý nghĩa của quy định mới trong công tác phòng, chống ma túy
Nếu không kiểm soát hiệu quả nhu cầu sử dụng ma túy thì nguy cơ lan rộng tệ nạn này trong cộng đồng là rất lớn, đặc biệt đối với thanh thiếu niên – nhóm đối tượng dễ bị lôi kéo, rủ rê do tâm lý tò mò hoặc áp lực cuộc sống.
Việc bổ sung tội danh mới được xem là giải pháp pháp lý mang tính phòng ngừa từ sớm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý người sử dụng ma túy, tăng cường tính răn đe, đồng thời bảo vệ trật tự, an toàn xã hội và chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.
Do đó, khi bản thân hoặc người thân có liên quan đến các vụ việc về ma túy, hãy tham khảo ý kiến của Luật sư ngay từ giai đoạn ban đầu:
– Được giải thích rõ về dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định mới của pháp luật;
– Đánh giá khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chỉ bị xử lý hành chính;
– Hướng dẫn cách làm việc đúng quy định với cơ quan điều tra;
– Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp trong toàn bộ quá trình tố tụng hình sự.
Việc có luật sư đồng hành không chỉ giúp người liên quan hiểu đúng quy định pháp luật mà còn góp phần hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh, bảo đảm quá trình giải quyết vụ việc được thực hiện khách quan, đúng trình tự và đúng quy định của pháp luật
MỌI THÔNG TIN CHI TIẾT VUI LÒNG LIÊN HỆ:
Công ty Luật TNHH Apex Legal
Luật sư phụ trách: Ngô Tấn Linh
– Địa chỉ 1: C11 số 8, đường Hương Giang, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị
– Địa chỉ 2: Số 429, đường Quang Trung, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh
Hotline/Zalo: 0969 481 635
Website: luatsuhoidap.com
