Đi tù có phải bồi thường không? Đi tù có phải trả nợ không? Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi người gây thiệt hại hoặc người phạm tội đang chấp hành án phạt tù.
Không ít người cho rằng, khi một người đã bị kết án và phải vào tù thì xem như đã chịu trách nhiệm cho hành vi của mình, vì vậy sẽ không còn phải bồi thường thiệt hại hoặc trả nợ cho người bị hại nữa. Tuy nhiên, đây là quan điểm hoàn toàn không đúng theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Trên thực tế, việc chấp hành án phạt tù là trách nhiệm hình sự, còn nghĩa vụ trả nợ, bồi thường thiệt hại là trách nhiệm dân sự. Hai loại trách nhiệm này tồn tại độc lập, không thay thế và cũng không loại trừ lẫn nhau. Do đó, dù đang chấp hành án phạt tù hay đã chấp hành xong hình phạt, người phạm tội vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ dân sự theo bản án hoặc quyết định của Tòa án.
Vậy đi tù có còn phải trả nợ hoặc bồi thường cho bị hại không? Hãy cùng Apex Legal tìm hiểu quy định của pháp luật dưới đây.
1. Đi tù không làm chấm dứt nghĩa vụ bồi thường, trả nợ
Khi một người phạm tội và bị kết án tù, họ đang phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, hành vi phạm tội đó có thể đã gây ra những thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần cho người khác. Pháp luật quy định người phạm tội không chỉ chịu hình phạt tù mà còn phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả do hành vi của mình gây ra.
Tại Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại đó là:
– Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.
– Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
– Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại.
Như vậy, bồi thường thiệt hại là nghĩa vụ dân sự bắt buộc, không phụ thuộc vào việc có bị đi tù hay không.
2. Bồi thường thiệt hại là biện pháp khắc phục hậu quả trong vụ án hình sự
Tại Điều 48 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, năm 2025 cũng quy định về việc trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi như sau:
– Người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra.
– Trong trường hợp phạm tội gây thiệt hại về tinh thần, Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường về vật chất, công khai xin lỗi người bị hại.
Bên cạnh đó, theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có quy định về vấn đề giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự như sau:
– Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự được tiến hành cùng với việc giải quyết vụ án hình sự.
– Trường hợp vụ án hình sự phải giải quyết vấn đề bồi thường thiệt hại, bồi hoàn mà chưa có điều kiện chứng minh và không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hình sự thì vấn đề dân sự có thể tách ra để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.
Điều này cho thấy: Dù bị xử lý hình sự, người phạm tội vẫn phải thực hiện nghĩa vụ dân sự song song.
3. Đang đi tù nhưng không có tiền thì có phải bồi thường không?
Câu trả lời là vẫn phải bồi thường.
Theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự:
– Nghĩa vụ bồi thường không bị xóa bỏ khi người phạm tội không có khả năng thực hiện ngay.
– Sau khi hết thời hạn tự nguyện thi hành án, cơ quan thi hành án sẽ tiến hành xác minh điều kiện thi hành án.
Theo Điều 37 Luật Thi hành án dân sự 2025 có quy định về xác minh điều kiện thi hành án:
Trong thời hạn 09 ngày kể từ ngày hết thời hạn tự nguyện thi hành án mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì:
+ Chấp hành viên tiến hành xác minh.
+ Trường hợp thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì phải tiến hành xác minh ngay.
+ Người phải thi hành án phải kê khai trung thực, cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án với cơ quan thi hành án dân sự và phải chịu trách nhiệm về việc kê khai của mình.
Nếu người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành án thì:
+ Ít nhất 06 tháng một lần, Chấp hành viên phải xác minh điều kiện thi hành án.
+ Trường hợp người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành án là người đang chấp hành hình phạt tù mà thời gian chấp hành hình phạt tù còn lại từ 02 năm trở lên hoặc không xác định được địa chỉ, nơi cư trú mới của người phải thi hành án thì thời hạn xác minh ít nhất 01 năm một lần.
Hết thời hạn 02 năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án và đã xác minh theo quy định mà không có thông tin mới về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự gửi lại yêu cầu thi hành án. Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành án trở lại người phải thi hành án có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu văn phòng thi hành án dân sự thi hành án theo quy định.
4. Lợi ích của việc chủ động bồi thường thiệt hại
Việc tự nguyện bồi thường không chỉ là nghĩa vụ mà còn mang lại nhiều lợi ích pháp lý:
Xem xét giảm án: Theo Điều 66 Bộ luật Hình sự, việc khắc phục thiệt hại có thể được cơ quan chức năng xem xét để tha tù trước thời hạn.
Xóa án tích: Sau khi ra tù, việc bồi thường hết thiệt hại cho bị hại là điều kiện quan trọng để được xem xét xóa án tích theo quy định của pháp luật.
Do đó, dù đang thụ án tù, nghĩa vụ trả nợ và bồi thường thiệt hại vẫn tồn tại và cần được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Kết luận
Qua các quy định nêu trên có thể khẳng định rằng, đi tù không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ hoặc bồi thường thiệt hại.
Người phạm tội vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ dân sự theo bản án hoặc quyết định của Tòa án, kể cả trong thời gian đang chấp hành án phạt tù hoặc sau khi đã chấp hành xong hình phạt.
Nếu tại thời điểm thi hành án người phải thi hành án chưa có điều kiện kinh tế thì cơ quan thi hành án dân sự vẫn tiếp tục theo dõi, xác minh và tổ chức thi hành khi người đó có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Mọi thắc mắc hoặc cần tư vấn pháp lý, vui lòng liên hệ:
CÔNG TY LUẬT TNHH APEX LEGAL
📞 Hotline: 0969 481 635
📍 Cơ sở 1: C11, số 8 đường Hương Giang, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị.
📍 Cơ sở 2: Số 429 đường Quang Trung, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh.
Apex Legal luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Quý khách một cách tận tâm, chuyên nghiệp và hiệu quả.
